- Oficjalna strona miasta (ang.)
- Oficjalna strona władz miasta (ang.)
- Informacje o Londynie (pol.)
- Transport w Londynie (ang. • pol.)
- Metro w Londynie (ang.)
- Galeria zdjęć (ang.)
Przypisy
- ↑ Weather Information for London, UK. World Weather Information Service. [dostęp 4 January 2009].
- Bohdan O. Jeżewski, .Polski Londyn - Polish Guide to London. Skorowidz rzeczowy, 128 s.
Londyn posiada bogatą infrastrukturę sportową, w postaci stadionów, kortów tenisowych (Wimbledon), oraz licznych terenów rekreacyjnych (Green Park, Hyde Park itd.) Każdego roku w na terenie miasta odbywają się dziesiątki rozmaitych imprez sportowych, warto wspomnieć, że rozgrywane były tutaj już dwa razy Letnie Igrzyska Olimpijskie (w 1908 i 1948 roku), a w 2012 roku planowane są kolejne.
Dużą popularnością cieszy się tu piłka nożna, znajduje się tutaj aż 5 stadionów należących do pierwszoligowych klubów piłkarskich: Arsenal, Fulham, Tottenham Hotspur, West Ham United oraz Chelsea, która zdobyła Mistrzostwo Anglii w roku 2005 i 2006. Ponadto w mieście mają swoją siedzibę takie kluby jak: Charlton Athletic, Crystal Palace, Leyton Orient, Millwall, Brentford F.C. czy Queens Park Rangers. Największym stadionem pozostaje Wembley, który jest w stanie pomieścić 90 000 osób.
Popularny jest również tenis. Na południu miasta, w dzielnicy Wimbledon znajdują się słynne korty. Rokrocznie rozgrywany jest tam wielkoszlemowy turniej tenisowy odbywający się na przełomie czerwca i lipca uznawany za nieoficjalne mistrzostwa świata na kortach trawiastych.
Innym ważnym wydarzeniem jest londyński maraton, odbywający się kwietniu. Pozostałe popularne wśród londyńczyków dyscypliny sportu to golf, koszykówka, rugby, krykiet, łyżwiarstwo oraz kajakarstwo. Stadion Hackney Wick Stadium specjalnie przystosowany do organizacji imprez żużlowych gościł W latach 1995-96 2 rundy Grand Prix Wielkiej Brytanii.
GospodarkaLondyn jest wielkim ośrodkiem handlowym w którym znajdują się siedziby wielu banków, domów maklerskich, firm doradczych i konsultingowych oraz ponad 100 filii banków zagranicznych, m.in. ze Stanów Zjednoczonych (Merrill Lynch), Szwajcarii (Swiss Bank Corporation) i Niemiec (Deutsche Bank). Londyn jest także najważniejszym na świecie rynkiem usług ubezpieczeniowych, w tym siedzibą korporacji Lloyd’s of London, jedynej na świecie firmy ubezpieczającej statki i inwestycje morskie. Ponadto działają tu liczne instytucje naukowo-badawcze, redakcje brytyjskich pism o międzynarodowym zasięgu (w tym gazety The Times, The Guardian, The Observer) oraz wielkie domy wydawnicze (Longman Group). Oprócz książek i czasopism produkuje on ponad połowę używanych na świecie banknotów i czeków.
Londyn jest największym ośrodkiem przemysłowym Wielkiej Brytanii, zlokalizowane są tu centrale wielkich koncernów przemysłowych, takich jak Shell i British Petroleum, a także dziesiątki filii i przedstawicielstw firm ze Stanów Zjednoczonych, krajów Unii Europejskiej i Dalekiego Wschodu. Przemysł w Londynie charakteryzuje się zróżnicowaną strukturą gałęziową, z dominacją przemysłu wysokich technologii, w tym zakłady elektroniczne i elektrotechniczne należące do wielkich korporacji międzynarodowych (Epson, IBM, Apple). Usytuowane są one na pn.-wsch. przedmieściach Enfield i Ilford oraz na pd. peryferiach, w Croydon i Hayes. Na północnych krańcach aglomeracji, w Hatfield i Radlett, umiejscowione są zakłady przemysłu lotniczego British Aircraft Co. i Hawker Siddeley, w pd.-zach. dzielnicy Weybridge – zakłady Rolls-Royce. W Dagenham, we wsch. części aglomeracji, znajduje się wielka fabryka samochodów należąca do brytyjskiej filii Forda. Bliżej centrum mieszczą się liczne małe zakłady przemysłu odzieżowego, spożywczego (Cadbury, Carlsberg-Tetley), papierniczego, a także poligraficznego.
KulturaLondyn jest wielkim ośrodkiem kulturalnym o światowym znaczeniu, swe siedziby mają tu, Opera Królewska Covent Garden, słynne orkiestry (London Symphony Orchestra, BBC Orchestra i London Philharmonic Orchestra) oraz teatry (m.in. Theatre Royal). Znajdują się tu liczne muzea i galerie, które przyciągają turystów z całego świata. Najbardziej znane to Muzeum Brytyjskie, National Gallery, Tate Gallery, Muzeum Viktorii i Alberta, Muzeum Historii Naturalnej. Londyn jest także kojarzony z ogromną liczbą ciekawych i zadbanych parków (Hyde Park, St. James's Park, Kew Gardens, Green Park, Regent's Park i wiele innych). Londyn znany jest z działalności instytucji artystycznych, swe siedziby mają tu, Opera Królewska w Covent Garden, Angielska Opera Narodowa w London Coliseum, ponad 40 teatrów (m.in. Teatr Królewski), 5 orkiestr symfonicznych, salony i teatry muzyczne, monumentalne sale koncertowe, w tym Royal Albert Hall. Londyn zaliczany jest do największych na świecie ośrodków obrotu dziełami sztuki i pozostaje jednym z największych centrów muzealnych Europy.
Muzea
W ponad 60 muzeach i stałych galeriach zgromadzona jest pokaźna ilość kolekcji. Godne podkreślenia jest Muzeum Brytyjskie - największy kompleks muzealny na świecie - (ang. British Museum) z dużymi zbiorami starożytnej egipskiej, greckiej, rzymskiej, prekolumbijskiej, indyjskiej i Dalekiego Wschodu (m.in. chińskiej, japońskiej) oraz numizmatyki. National Gallery posiada kolekcję malarstwa europejskiego od XIII do końca XIX wieku, natomiast Tate Gallery może pochwalić się bogatymi zbiorami sztuki angielskiej począwszy od XVI aż do XX wieku oraz współczesnej sztuki światowej, z dobudowaną Clore Gallery, w której ulokowana jest spuścizna malarza J.M.W. Turnera. Na drugim brzegu Tamizy znajduje się galeria sztuki Tate Modern, gdzie obok stałych zbiorów są prezentowane wystawy czasowe sztuki najnowszej m.in. Wallace Collection czyli prywatna kolekcja ze zbiorami malarstwa europejskiego, rzeźby, broni i porcelany. Victoria and Albert Museum ma bogate zbiory rzeźby, ceramiki, mebli, wyrobów z metalu (kolekcja sreber), ubiorów oraz sztuki z Indii i Dalekiego Wschodu (m.in. chińskiej, japońskiej i koreańskiej), a także malarstwa angielskiego z lat 1700–1900.
Geografia i klimatTopografia
Wielki Londyn pokrywa obszar 1,579 km2 (609 mil kwadratowych), będąc tym samym jednym z największych miast świata, ze względu na wielkość zajmowanego obszaru. Główną cechą londyńskiej geografii jest obecność rzeki Tamizy, która przecina miasto od południowego zachodu do wschodu. Dolina Tamizy to tereny wylewowe otoczone delikatnie pofałdowanymi wzgórzami (np. Parliament Hill, Addington Hills, i Primrose Hill). Wzgórza te nie stanowiły znaczącej przeszkody dla rozwoju Londynu, od jego początków, jako portu rzecznego, na północnym brzegu Tamizy, stąd też obszar Londynu rozwijał się na bazie okręgu.
W przeszłości Tamiza była o wiele szerszą i płytszą rzeką z rozległymi terenami bagiennymi; w czasie przypływów brzegi Tamizy osiągały pięciokrotną szerokość obecnych brzegów. Brzegi Tamizy były intensywnie niwelowane i regulowane, stąd wiele londyńskich dopływów Tamizy zasila ją pod ziemią. Tamiza jest rzeką przypływową, a tym samym podatną na wylewanie z brzegów. Niebezpieczeństwo powodzi wzrastało wraz z powolnym, ale trwałym zwiększaniem się wysokości poziomu wody w czasie przypływów poprzez powolne zalewanie wysp brytyjskich, w wyniku topnienia lodowców. W roku 1974, po dziesięciu latach prac zakończono budowę Tamy Londyńskiej w Woolwich, której działalność zażegnała niebezpieczeństwo powodzi. Tama Londyńska została zaprojektowana, aby pracować do roku 2030, obecnie trwają prace projektowe mające na celu rozbudowę tamy, łącznie ze zmianą jej stylistyki.
Klimat
W Londynie panuje klimat umiarkowany z większymi opadami atmosferycznymi w skali roku, niż w pozostałej części Anglii. Z tego powodu Londyn jest jedną z najbardziej wilgotnych stolic Europy. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, ze średnimi temperaturami mierzonymi w Greenwich pomiędzy +13,6 °C do +22,8 °C (56,5 °F do 73,0 °F). Rekordowa temperatura +38,1 °C została zarejestrowana w innej części Londynu 10 sierpnia 2003. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń, ze średnimi temperaturami pomiędzy +2,4 °C a +7,9 °C (35,6 °F do 46,2 °F). Średni roczny opad atmosferyczny wynosi 583,4 mm - najwyższe opady występują w październiku, najniższe w lutym. Opady śniegu są bardzo rzadkie - w wyniku ciepła wytwarzanego w obszarach zurbanizowanych, temperatura zimą w Londynie może być wyższa nawet o 5 °C od obszarów otaczających aglomerację.
| Średnia temperatura i opady dla Londynu | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
| Rekordowo wysokie temperatury °C | 15 | 16 | 22 | 27 | 30 | 34 | 37 | 38 | 30 | 26 | 19 | 15 | 38 |
| Średnie najwyższe temperatury °C | 8 | 8 | 11 | 13 | 18 | 20 | 23 | 23 | 20 | 15 | 11 | 9 | 15 |
| Średnie najniższe temperatury °C | 2 | 2 | 4 | 5 | 8 | 11 | 14 | 13 | 11 | 8 | 5 | 3 | 7 |
| Rekordowo niskie temperatury °C | -10 | -9 | -8 | -2 | -1 | 5 | 7 | 6 | 3 | -4 | -5 | -7 | -10 |
| Opady mm | 52 | 34 | 42 | 45 | 47 | 53 | 38 | 47 | 57 | 62 | 52 | 54 | 583 |
| Źródło: World Weather Information Service[1] 2009-02-04 | |||||||||||||
Pierwszymi śladami działalności osadniczej na terenie Londynu są odkryte pozostałości po rzymskim obozie warownym datowanym na lata 70-80 n.e na wzgórzach Cornhill i Ludgate Hill. Rzymianie oznaczyli centrum Londinium kamieniem Londyńskim, który jest do tej pory widoczny na Cannon Street. Niemniej prawdopodobne jest że osady miejscowej ludności istniały tu jeszcze przed przybyciem Rzymian na Wyspy Brytyjskie. Londyn głównie dzięki rozwojowi handlu z krajami kontynentu europejskiego (rzymska nazwa Londinium) był wówczas jednym z najbogatszych miast Imperium. W roku 313 założono tu biskupstwo, a na początku VII wieku stolicę królestwa Essexu. W XI wieku Londyn zaczął pełnić funkcję faktycznej stolicy kraju. Przez kilka wieków niewielki, liczący 133 ha, obszar rzymskiego Londinium odpowiadał w zasadzie średniowiecznemu Londynowi. Dopiero w XII wieku rozpoczął się dynamiczny rozwój wykraczający poza mury miejskie, głównie wzdłuż dróg komunikacyjnych w kierunku zachodnim. Stolica Anglii została przeniesiona do Londynu z Winchesteru w XII i XIII w. po zbudowaniu Pałacu Westminsterskiego i uczynieniu tegoż pałacu siedzibą Dworu królewskiego, a tym samym polityczną stolicą całego narodu angielskiego. W roku 1666 wielki pożar strawił większą część miasta. Wtedy to w ciągu kilku dni spłonęło ponad 13 tys. domów i niemal 90 kościołów. Wydarzenie to pogłębiło szkody zapoczątkowane w poprzednim roku przez epidemię dżumy, w wyniku której śmierć poniosło aż 100 tys. mieszkańców. W okresie odbudowy miasta starano się kontrolować rozwój stolicy, m.in. poprzez wprowadzenie przepisów budowlanych, zaniechanie budowy drewnianej itp. Niektórym pożar przyniósł jednak korzyści, zwłaszcza sir Christopherowi Wrenowi, któremu zlecono zadanie odbudowania spalonej stolicy. Dzięki temu powstały takie arcydzieła, jak Royal Naval Hospital w Greenwich i katedra św. Pawła. W latach sześćdziesiątych XVIII wieku zburzono średniowieczne mury obronne. Rozwojowi przestrzennemu miasta towarzyszyła wzrastająca liczba populacji, szczególnie dynamicznie w okresie rewolucji przemysłowej w XIX wieku. W stuleciu tym zanotowano siedmiokrotny wzrost liczby ludności. W roku 1851 Londyn gościł Wystawę Przemysłu Wszystkich Narodów, będącą de facto protoplastą dzisiejszego Expo. Kilka lat później w mieście nastąpiło otwarcie pierwszej na świecie linii kolei podziemnej, w ceremonii otwarcia uczestniczyła sama królowa Wiktoria. W roku 1908 w Londynie odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie, jedne z pierwszych nowożytnych igrzysk na świecie. W okresie II wojny światowej miasto było bombardowane przez rakiety i samoloty niemieckie, co spowodowało zniszczenie dzielnicy portowej i częściowo City. Po zakończeniu wojny rozpoczęto realizację planu przestrzennego rozwoju stolicy, obejmującego m.in. wyeliminowanie slumsów, konsolidację pasa zieleni otaczającego miasto (London's Green Belt) oraz budowę, w promieniu kilkudziesięciu kilometrów od jego centrum, kilku miast-ogrodów (w tym Basildon, Harlow, Hemel, Hempstead, Crawley). Podjęto także wysiłki zmierzającego do likwidacji londyńskiego "smogu" (ponoć problem ten istniał już w XIV wieku, zaś kulminację osiągnął w 1952, podczas „wielkiego smogu londyńskiego”) oraz oczyszczenia wód Tamizy.
Podział administracyjnyAdministracyjnie Wielki Londyn (Greater London) jest podzielony na 32 dzielnice (Boroughs) oraz autonomiczne City: z tego 12 oraz City of London tworzą Inner London (Wewnętrzny albo Centralny Londyn), a pozostałe - Outer London. Najważniejsze (również ze względów historycznych) dzielnice to City of London i City of Westminster położone na północnym brzegu Tamizy, oraz Southwark i Lambeth na południowym brzegu. 40% Wielkiego Londynu jest pokryte Londyńskim Obszarem Pocztowym (ang. London postal area). Kod Londyńskiego Obszaru Telefonicznego (ang. London telephone area code) obejmuje obszar zbliżony do Wielkiego Londynu, aczkolwiek nie obejmuje niektórych dzielnic zewnętrznych, a obejmuje gminy znajdujące się poza granicami Wielkiego Londynu. W granicach Wielkiego Londynu często dokonywany jest podział na Londyn Wewnętrzny (ang. Inner London) oraz Londyn Zewnętrzny (ang. Outer London). Można również dokonać podziału na Londyn północny, południowy, zachodni oraz wschodni.
Definicje LondynuPod pojęciem Londyn (ang. London) kryć się może kilka definicji. Londyn to region administracyjny zwany również Wielkim Londynem (ang. Greater London) zarządzany przez autonomiczne władze zwane Greater London Authority (GLA). Aglomeracja Londyńska obejmuje obszar zbliżony do Wielkiego Londynu i o trochę większej populacji. Rdzeniem Londynu jest mała, historyczna dzielnica City of London zwana też The City lub Milą kwadratową (ang. Square Mile). Dzielnica City of London ma status City, jak również jest hrabstwem ceremonialnym. Obecny obszar Wielkiego Londynu obejmuje historyczne hrabstwa Middlesex, Kent, Surrey, Essex i Hertfordshire.
Obszar metropolitarny Londynu (ang. the metropolis) najbardziej dynamiczny wzrost osiągnął w Erze wiktoriańskiej oraz latach międzywojennych. Rozwój został zatrzymany w latach 40. XX wieku, z powodu II wojny światowej oraz uchwalenia pasów zieleni wokół miast. Obszar działania Policji Metropolitarnej (ang. The Metropolitan Police District), obszar działania władz lokalnych Wielkiego Londynu oraz obszar Transportu londyńskiego (ang. London Transport Area) zmieniały się często, ale zazwyczaj odpowiadały granicom Wielkiego Londynu.
Spis treści